Chính phủ đề xuất lao động không có hợp đồng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc

Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) trong phiên họp sáng 23/9/2026. Trình bày tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết phạm vi điều chỉnh của Luật sửa đổi, bổ sung không thay đổi so với luật hiện hành.
Đề xuất mở rộng diện tham gia BHXH bắt buộc
Dự thảo luật lần này sửa đổi, hoàn thiện quy định liên quan đến sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị, tổ chức chính quyền địa phương 2 cấp và chỉ sửa đổi, bổ sung một số quy định về chế độ chính sách. Việc này nhằm đảm bảo tính thống nhất trong các quy định của Luật BHXH và tạo cơ sở pháp lý cho các cơ quan trong quá trình triển khai thực hiện.
Cụ thể, Bộ trưởng Nguyễn Tiến Hải cho biết dự thảo luật mới quy định theo hướng người đang hưởng trợ cấp hưu trí xã hội hàng tháng không thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc và tự nguyện.

Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải trình bày tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội

Dự thảo luật cũng bổ sung, sửa đổi quy định tại khoản 6 Điều 2 Luật BHXH năm 2024 theo hướng Ủy ban Thường vụ Quốc hội quyết định việc tham gia BHXH bắt buộc đối với người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số. Quyết định này được đưa ra trên cơ sở đề xuất của Chính phủ. Từ quyết định của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo nghiên cứu, đánh giá toàn diện trong quá trình xây dựng nghị quyết mới về chính sách tiền lương và BHXH để trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.
Theo người đứng đầu cơ quan chủ trì soạn thảo Luật, quy định trên nhằm đảm bảo có lộ trình mở rộng độ bao phủ của chính sách BHXH phù hợp, khả thi đối với nhóm đối tượng người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số.
Một nội dung đáng chú ý khác khi sửa luật lần này, theo Bộ trưởng, là việc sửa đổi khái niệm bảo hiểm hưu trí bổ sung theo hướng mở rộng cho phép cá nhân được trực tiếp tham gia. Theo dự thảo luật, bảo hiểm hưu trí bổ sung là loại hình bảo hiểm mang tính chất tự nguyện theo nguyên tắc thị trường nhằm bổ sung cho chế độ hưu trí trong BHXH bắt buộc, có cơ chế tạo lập quỹ từ đóng góp của người sử dụng lao động hoặc của người sử dụng lao động và người lao động hoặc của người lao động.
Dự thảo luật cũng đồng thời bổ sung quy định giao Chính phủ quy định chi tiết về hình thức chi trả lương hưu và trợ cấp BHXH “thông qua tài khoản người thụ hưởng”. Chính phủ sẽ quy định chi tiết thời gian đóng BHXH tự nguyện để hưởng trợ cấp thai sản và quy định cụ thể nguồn kinh phí bảo đảm thực hiện trợ cấp thai sản.
Đánh giá kỹ quy định người làm việc không có quan hệ lao động tham gia BHXH bắt buộc
Từ phía cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh nhấn mạnh Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành về nguyên tắc với đề xuất của Chính phủ, nhằm từng bước mở rộng diện tham gia, bảo đảm quyền an sinh xã hội và thực hiện mục tiêu của Nghị quyết số 28.

Phiên họp sáng 23/9/2026 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội 

Với việc bổ sung quy định nhóm đối tượng “người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số” phải tham gia BHXH bắt buộc, theo cơ quan thẩm tra, là rất rộng. Ủy ban Văn hóa và Xã hội vì thế đề nghị Chính phủ cân nhắc, đánh giá kỹ lưỡng nội dung này. Thường trực cơ quan thẩm tra cũng đề nghị Chính phủ xác định cụ thể đối tượng thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc trên cơ sở phân tích, đánh giá đầy đủ cơ sở pháp lý, cơ sở thực tiễn; đồng thời rà soát, sửa đổi để bảo đảm tính đồng bộ của pháp luật về lao động, việc làm và các lĩnh vực có liên quan. Về bảo hiểm hưu trí bổ sung, có ý kiến trong cơ quan thẩm tra băn khoăn, cho rằng việc bổ sung đối tượng chỉ gồm người lao động tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung là chưa phù hợp với quan điểm của Luật BHXH năm 2024.
Do đó, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ làm rõ đề xuất mở rộng đối tượng; quy định cơ chế kiểm soát việc quản lý, sử dụng quỹ và trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức, cá nhân có liên quan. Ủy ban Văn hóa và Xã hội cho rằng cần cân nhắc chưa sửa đổi quy định này khi chưa có báo cáo đánh giá kỹ tác động của chính sách và thông tin đầy đủ về hiệu quả thực hiện chính sách trong thời gian qua.