Từ “phao cứu sinh” đến công cụ phát triển kỹ năng

Thứ hai - 17/08/2026 23:25

Trong bối cảnh thị trường lao động chuyển dịch nhanh, yêu cầu về trình độ và kỹ năng nghề ngày càng cao, chính sách bảo hiểm thất nghiệp đang được Hà Tĩnh triển khai theo hướng không chỉ hỗ trợ người lao động khi mất việc mà còn tạo điều kiện để họ học nghề, nâng cao kỹ năng và sớm trở lại thị trường lao động.

Từ hỗ trợ khi mất việc đến đầu tư cho kỹ năng
Trong bối cảnh Hà Tĩnh đang đẩy mạnh công nghiệp hóa, phát triển các khu kinh tế, khu công nghiệp và thu hút những dự án quy mô lớn, nhu cầu về nguồn nhân lực có kỹ năng ngày càng trở nên cấp thiết. Cùng với tạo việc làm, tỉnh đang chú trọng đào tạo nghề, đào tạo lại, bồi dưỡng kỹ năng nghề và kỹ năng số cho người lao động, qua đó giúp người lao động thích ứng tốt hơn với yêu cầu mới của thị trường lao động.
Năm 2026, Hà Tĩnh xác định phát triển nguồn nhân lực là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm phục vụ quá trình phát triển kinh tế - xã hội. Tỉnh đặt mục tiêu trên 85% người học nghề có việc làm hoặc tự tạo việc làm sau đào tạo. Đây là định hướng cho thấy công tác đào tạo nghề đang chuyển mạnh từ tư duy “đào tạo những gì cơ sở có” sang “đào tạo những gì thị trường cần”. Nội dung đào tạo được định hướng phù hợp với nhu cầu, điều kiện và đặc thù từng địa bàn, đồng thời chú trọng những ngành nghề có khả năng tạo việc làm, nâng cao thu nhập và góp phần phát triển kinh tế địa phương.
Sự phát triển nhanh của công nghiệp, tự động hóa và chuyển đổi số đang làm thay đổi đáng kể yêu cầu đối với người lao động. Không chỉ công nhân kỹ thuật, mà lao động trong nhiều ngành nghề khác cũng cần thường xuyên cập nhật kiến thức, sử dụng thiết bị hiện đại và nâng cao khả năng ứng dụng công nghệ. Thực tế tại Hà Tĩnh cho thấy nhu cầu tuyển dụng đang tập trung vào nhiều nhóm ngành kỹ thuật, công nghiệp và xây dựng. Đầu năm 2026, nhu cầu tuyển dụng lao động trên địa bàn được ghi nhận ở mức hơn 8.300 người.
6 tháng đầu năm 2026, Trung tâm DVVL Hà Tĩnh đã tiếp nhận 2.447 hồ sơ hưởng bảo hiểm thất nghiệp, gần 16.000 lượt người đến giao dịch về chính sách bảo hiểm thất nghiệp, tham mưu ban hành 2.201 quyết định hưởng trợ cấp, 476 hồ sơ biến động gồm: chấm dứt hưởng; hủy quyết định trợ cấp thất nghiệp, tạm dừng trợ cấp thất nghiệp; tiếp tục, chuyển hưởng, nhận chuyển hưởng. Tư vấn 326 người tham gia BHXH tự nguyện, 258 người tham gia học nghề.
Hướng tới nguồn nhân lực chất lượng cao
Theo ông Trịnh Văn Ngọc, Giám đốc sở Nội vụ Hà Tĩnh: “Nâng cao kỹ năng cho người lao động không phải là nhiệm vụ ngắn hạn mà là quá trình lâu dài, gắn với yêu cầu phát triển của tỉnh trong những năm tới. Hà Tĩnh đang hướng tới xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao trở thành lợi thế cạnh tranh, đáp ứng yêu cầu phát triển hiện đại, xanh và bền vững. Trong hành trình đó, mỗi chương trình đào tạo nghề, mỗi khóa bồi dưỡng kỹ năng hay hoạt động đào tạo lại đều góp phần tạo thêm cơ hội để người lao động thích ứng với thị trường. Khi người lao động có kỹ năng tốt hơn, doanh nghiệp có nguồn nhân lực chất lượng hơn và nền kinh tế có thêm động lực tăng trưởng”.
“Từ mục tiêu đào tạo nghề gắn với việc làm đến nâng cao kỹ năng số, kỹ năng nghề và năng lực thích ứng, Hà Tĩnh đang từng bước chuyển trọng tâm từ “đào tạo cho có nghề” sang “đào tạo để làm việc hiệu quả và phát triển lâu dài”. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để người lao động tự tin trước những thay đổi của thị trường lao động, đồng thời đóng góp tích cực vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh trong giai đoạn mới’, ông Ngọc nhấn mạnh.
Doanh nghiệp có thể đào tạo lại người lao động trước khi họ mất việc do thay đổi công nghệ hoặc cơ cấu sản xuất, chi phí xã hội của thất nghiệp sẽ giảm. Người lao động không phải trải qua thời gian mất thu nhập; doanh nghiệp giữ được nhân lực có kinh nghiệm; còn Quỹ BHTN thực hiện tốt hơn vai trò ổn định thị trường lao động. Quỹ BHTN nằm ở chỗ chính sách không chỉ giải quyết khó khăn trước mắt mà còn tạo năng lực để người lao động tự đứng vững. Một khoản trợ cấp giúp người lao động duy trì cuộc sống trong một khoảng thời gian nhất định. Một khóa học nghề có thể tạo ra giá trị lâu dài hơn nếu giúp họ tìm được một công việc mới.
Từ trợ cấp đến năng lực tự đứng vững
Một trong những giải pháp đang được Hà Tĩnh chú trọng là tăng cường liên kết giữa cơ quan quản lý nhà nước, cơ sở giáo dục nghề nghiệp và doanh nghiệp. Tại các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, chương trình đào tạo ngày càng hướng tới những ngành nghề có tính ứng dụng cao như điện công nghiệp, cơ điện tử, công nghệ ô tô, hàn, cơ khí, tự động hóa, kỹ thuật lạnh, may thời trang và các ngành dịch vụ. Việc hợp tác với doanh nghiệp tạo điều kiện để học sinh, sinh viên được thực hành, thực tập trong môi trường sản xuất thực tế, qua đó rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và việc làm.
Định hướng này cũng phù hợp với yêu cầu phát triển nguồn nhân lực của tỉnh trong giai đoạn mới. Hà Tĩnh đang hướng tới quy hoạch lại mạng lưới giáo dục nghề nghiệp gắn với không gian các khu kinh tế, trong đó chú trọng mô hình “đào tạo tại chỗ, cung ứng tại chỗ”. Doanh nghiệp được khuyến khích tham gia từ khâu dự báo nhu cầu nhân lực, xây dựng nội dung đào tạo, tổ chức thực hành đến tuyển dụng sau đào tạo. Đối với Hà Tĩnh, trong quá trình triển khai hiệu quả chính sách này đã góp phần tạo ra một thị trường lao động linh hoạt hơn. Người lao động có thể chuyển đổi nghề khi nhu cầu thị trường thay đổi; doanh nghiệp có thể tiếp cận nguồn nhân lực đã được đào tạo; cơ sở giáo dục nghề nghiệp có thêm động lực đổi mới chương trình.
Theo bà Nguyễn Thị Thanh Hương, Giám đốc TT DVVL Hà Tĩnh: “Một trong những yêu cầu quan trọng nhất đối với chính sách hỗ trợ đào tạo là học xong phải có khả năng làm việc. Nếu người lao động lựa chọn khóa học chỉ vì được hỗ trợ học phí, nhưng nghề đào tạo không có nhu cầu tuyển dụng, nguồn lực từ Quỹ bảo hiểm thất nghiệp sẽ khó phát huy đầy đủ hiệu quả. Do đó, Trung tâm DVVL cần đóng vai trò “bộ lọc” thông tin cho người lao động. Khi tiếp nhận hồ sơ thất nghiệp, cán bộ tư vấn không chỉ hướng dẫn về trợ cấp mà cần phân tích nhu cầu việc làm, kinh nghiệm, tuổi, trình độ, khả năng học tập và định hướng nghề nghiệp của từng người”.
“Trên cơ sở đó, người lao động được giới thiệu những nghề đang có nhu cầu tuyển dụng. Đồng thời, dữ liệu về nhu cầu nhân lực của doanh nghiệp cần được cập nhật thường xuyên.Nếu doanh nghiệp đang thiếu lao động cơ khí, điện công nghiệp, vận hành máy, kỹ thuật chế biến, dịch vụ du lịch, logistics hoặc những vị trí có yêu cầu kỹ năng số, cơ sở đào tạo có thể chủ động thiết kế khóa học phù hợp. Cách làm này sẽ chuyển đào tạo nghề từ “cung cấp những gì mình có” sang đào tạo những gì thị trường cần”, bà Hương nhấn mạnh.
Nâng cao kỹ năng để tăng năng suất, thu nhập
Nâng cao kỹ năng nghề không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu tuyển dụng mà còn trực tiếp nâng cao năng suất lao động và thu nhập. Tháng 6/2026, Hà Tĩnh hưởng ứng phong trào “Lao động giỏi, năng suất cao, thu nhập tốt” giai đoạn 2026-2031. Phong trào hướng tới khơi dậy tinh thần sáng tạo, trách nhiệm của người lao động, đồng thời tạo động lực nâng cao năng suất, cải thiện thu nhập và điều kiện làm việc. Đối với doanh nghiệp, đầu tư cho kỹ năng của người lao động cũng là đầu tư cho năng lực cạnh tranh. Khi đội ngũ lao động được đào tạo bài bản, doanh nghiệp có thể giảm thời gian đào tạo ban đầu, hạn chế sai sót, nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng tốt hơn yêu cầu của đối tác. Để việc nâng cao kỹ năng thực sự mang lại hiệu quả lâu dài, Hà Tĩnh cần tiếp tục đổi mới phương thức đào tạo, tăng cường dự báo nhu cầu nhân lực và cập nhật chương trình theo sự thay đổi của thị trường.
Cùng với kỹ năng nghề, người lao động cần được trang bị kỹ năng số, kỹ năng giao tiếp, làm việc nhóm, kỷ luật lao động, an toàn vệ sinh lao động và khả năng tự học. Đây là những yếu tố ngày càng quan trọng trong quá trình chuyển đổi mô hình sản xuất. Đặc biệt, đào tạo lại và đào tạo nâng cao kỹ năng cần được xem là quá trình thường xuyên trong suốt quá trình làm việc, thay vì chỉ diễn ra trước khi người lao động bước vào thị trường lao động.
Với mục tiêu đào tạo hơn 10.000 lao động nông thôn trong giai đoạn 2026-2030, cùng định hướng phát triển nguồn nhân lực phục vụ các khu kinh tế, khu công nghiệp và các dự án lớn, Hà Tĩnh đang từng bước tạo dựng nền tảng nhân lực phù hợp với yêu cầu phát triển mới. Khi người lao động được nâng cao kỹ năng, doanh nghiệp có thêm nguồn nhân lực chất lượng, còn địa phương có điều kiện khai thác tốt hơn tiềm năng dân số và lao động. Đây chính là nền tảng quan trọng để Hà Tĩnh vừa tạo thêm việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân, vừa xây dựng thị trường lao động hiện đại, linh hoạt và bền vững trong giai đoạn 2026-2030.

Tác giả: admin_bhtn

Nguồn tin: Theo Nguyên Phong