Người mất việc không còn chỉ chờ trợ cấp thất nghiệp

Áp lực chuyển đổi nghề ngày càng lớn

Những năm gần đây, thị trường lao động liên tục biến động bởi suy giảm đơn hàng, chuyển đổi số, tự động hóa và sự xuất hiện ngày càng sâu của trí tuệ nhân tạo (AI). Không chỉ lao động phổ thông, nhiều nhóm lao động văn phòng cũng bắt đầu chịu áp lực khi doanh nghiệp tinh gọn bộ máy, cắt giảm các vị trí mang tính lặp lại hoặc yêu cầu kỹ năng cao hơn trước. Theo các chuyên gia lao động, điều đáng chú ý là không ít người lao động sau khi mất việc gặp khó khăn trong việc quay trở lại thị trường vì kỹ năng không còn phù hợp với nhu cầu tuyển dụng mới. Trong khi đó, nhiều doanh nghiệp lại thiếu lao động có tay nghề, đặc biệt ở các lĩnh vực kỹ thuật, công nghệ, logistics hay sản xuất công nghiệp hiện đại. Sự lệch pha này khiến câu chuyện bảo hiểm thất nghiệp dần thay đổi. Nếu trước đây chính sách chủ yếu tập trung vào hỗ trợ tài chính cho người lao động trong giai đoạn không có việc làm, thì hiện nay mục tiêu lớn hơn là giúp họ sớm quay trở lại thị trường lao động.
Luật Việc làm 2025, có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, cũng được xây dựng theo hướng tăng tính chủ động của chính sách bảo hiểm thất nghiệp, trong đó nhấn mạnh các giải pháp hỗ trợ đào tạo, nâng cao kỹ năng và duy trì việc làm. Nhiều chuyên gia cho rằng, trong bối cảnh nghề nghiệp thay đổi nhanh, việc học lại nghề hoặc bổ sung kỹ năng mới sẽ dần trở thành yêu cầu bình thường với người lao động, thay vì chỉ là giải pháp tình thế khi mất việc.

Từ "trợ cấp thất nghiệp" đến "hỗ trợ quay lại làm việc"

Dù chính sách hỗ trợ học nghề cho người hưởng bảo hiểm thất nghiệp đã được triển khai nhiều năm, tỷ lệ người lao động tham gia vẫn còn khá thấp so với số người hưởng trợ cấp thất nghiệp. Một trong những nguyên nhân là nhiều lao động vẫn có tâm lý nhận trợ cấp để trang trải cuộc sống trước mắt, thay vì dành thời gian học nghề hoặc chuyển đổi kỹ năng. Bên cạnh đó, không ít người lao động lớn tuổi e ngại học nghề mới vì cho rằng khó cạnh tranh với lao động trẻ. Một số ngành nghề đào tạo cũng chưa thật sự sát với nhu cầu tuyển dụng thực tế của doanh nghiệp.
Bảo hiểm thất nghiệp là "lá chắn" giúp người lao động không bị bỏ lại phía sau

Tuy nhiên, trước áp lực thay đổi của thị trường lao động, nhiều người bắt đầu nhìn việc học nghề như cơ hội để quay lại thị trường thay vì "đi đường vòng". Đối với chính sách bảo hiểm thất nghiệp, ngoài chế độ trợ cấp bằng tiền mặt, là chế độ tư vấn, giới thiệu việc làm và hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề cho người lao động đang hưởng bảo hiểm thất nghiệp. Mục tiêu là giúp người lao động nhanh chóng quay lại thị trường lao động, ổn định thu nhập và hạn chế thất nghiệp kéo dài.